Հայերեն: Հարցազրույց Սեյարայի հետ (interview 3)

Հարցազրույց Սեյարայի հետ Ադրբեջանից

Սեյարա Մամադովան ծնվել և մեծացել է Աղդամում՝ Ադրբեջանի հարավ - արեւմտյան մասում:Երբ նա 17 տարեկան էր, նրա հայրը ամուսնացրեց իրեն կոլխոզի պետի հետ, որը հարուստ էր: Նրա ամուսինը երբևէ չէր տեսել իրեն, միայն լսել էր իր մասին իբրև թե նա համարձակ է: Նրա ամուսինը կորցրել էր իր առաջին կնոջը, դրա համար նրան պետք էր մեկ ուրիշը որ հոգ տանի իր չորս երեխաների մասին: Բայց հետո Սեյարան բաժանվեց ամուսնուց, երբ ուներ մեկ որդի:

Այժմ Սեյարան հիշում է թե ինչու և ինչպես նա բաժանվեց: Նա խոսեց իր բաժանության պատճառների մասին, պատերազմի, իր որդու, ներկայիս դժվար իրավիճակի մասին: Նա ասաց որ ամուսնությունից մի քանի ամիս հետո նա պետք է գնար Շուշի հիվանդանոց. “Առաջին անգամ էր որ պետք է գյուղից դուրս գայ. Ամուսինս ինձ տարավ Շուշի: Ես նրա երկրորդ կինն էի, նրա առաջին կինը մահացել էր և ես էի խնամում իր չորս երեխաներին: Ես հինգ ամսեկան հղի էի, ես ամուսնացա երբ 16 տարեկան էի: Իմ օրգանիզմը այնքան թույլ էր“

Բժիշկը գրեց նշանակումները և մենք լքեցինք հիվանդանոցը: Ամուսինս ասաց. “Մնա այստեղ, ես գնում եմ դեղերը գնելու և շուտով կվերադառնամ:”

“Ես նստել էի նստարանին և սպասում էի: Մութն ընկնում էր արդել ու ցրտում էր: Աշխատանքային ժամերը վերջացել էին, ես տեսա բժիշկները գնում էին տուն: Բայց իմ ամուսինը դեռ չկար ու չկար: Եւս երեք ժամ անցավ, բայց նա չկար, և երբ վերջին բուժքույրը գնում էր տուն նա տեսավ ինձ նստարանին սպասելուց, մոտեցավ ու հարցրեց ինչո՞ւ եմ այդտեղ նստած: Ես նրան ամեն ինչ պատմեցի: Նա Սոնան էր, հայուհի էր: Արդեն լավ մթնել էր: Նա հրավիրեց ինձ իր տուն: Քանի որ առաջին անգամ էի Շուշիում, ոչ ոքի չէի ճանաչում ոչ մի տեղը ինձ ծանոթ չէր, դրա համար ես համաձայնվեցի գնալ նրա հետ: Բայց ես չէի ուզում  մնալ իր տանը մինչ առավոտ, ես ուզում էի իմ հորական տուն գնալ: Գիշերը Սոնան և իր ամուսինը ինձ իրենց մեքենայով տարան հորս մոտ: Ես չէի ուզում գնալ իմ ամուսնու տուն: Այդ օրվանից ի վեր ես երբեք իմ ամուսնու տուն չեմ գնացել: Հետո ես իմացա որ նա ինձ այդտեղ թողնելուց հետո գնացել է իր սիրուհու մոտ ապրելու:

Սեյարեն Սոնային լավ է հիշում: Երբ նա խոսում էր Սոնայի մասին, նրա դեմքը արտահայտում էր խառը զգացմունքներ՝ հարգանք, շնորհակալություն, հիասթափություն:Նա ասաց որ եթե Սոնային տեսնի փողոցում նրան կճանաչի բոլորից. “Այդ ժամանակ նա ինձ այնքան օգնեց: Պատկերացրեք անչափահաս աղջնակի որ երբեք իր գյուղից ոչ մի այլ տեղ չի եղել նստած հիվանդանոցի դիմաց, մթության մեջ: Սոնան և իր ընտանիքը գտան մեր ընտանիքը: Մեր ընտանիքներով ընկերությունը սկսվեց: Ամառը նրանք գալիս էին մեզ մոտ շաբաթ կիրակի օրերին: Երբ պատերազմը սկսվեց, ամեն ինչ փոխվեց, մենք այլևս ոչ մի լուր չունէինք իրենցից: “

Հիմա Սեյարան ապրում է Բաքվում, որպես փախստական: Նա արդեն հիսունանց է: Հավատում է որ մի օր հայերը և ադրբեջանցիները իրար հետ կապրեն նորից:

Azərbaycanca:Sevinclə müsahibə (interview 4)

“Vətən uğrunda şəhid oldular, nə qədər yansaq da bir o qədər fəxr edirik, yenə də qaçqın həyatı yaşamaq zülmdür”

Ağdam / Aghdam

Müsahibim Sevinc Musayeva 1992-ci ildə Ağdam rayonunun Əliağalı kəndində anadan olub. 1993-cü ildə ailəsi ilə birlikdə qaçqın düşərək Bərdə rayonunun Soğanverdilər kəndində məskunlaşıblar. Müharibədə əmisi, bibisi oğlu və əmisi qızının həyat yoldaşı şəhid olublar: “Vətən uğrunda şəhid oldular, nə qədər yansaq da bir o qədər fəxr edirik, yenə də qaçqın həyatı yaşamaq zülmdür.” – deyir. Sevinc deyir ki, valideynləri həmişə Ağdamdakı evlərindən danışırlar, çox gözəl şəraitləri və geniş həyətləri var imiş, artıq iyirmi ildir ki, yaşadıqları kənddə isə uçuq bir məktəbin həyətində məskunlaşıblar. Evləri yol kənarında olan, çadırlarda yaşayan qaçqınlara ev verildiyini, lakin hələ məktəblərdə məskunlaşan qaçqınlar üçün evlərin tikilmədiyini deyir.
Sevincin günü səhərin açılmasına şükr etməklə başlayır.


Düşünür ki, günləri mənasız və boşu-boşuna keçir. Bir az ev işləri və uşaqlara kompüter dərsləri verməklə başını qatır. Kənddə İnternet olmadığından şəhərə getməli olur. Kitablara qarşı heç də laqeyd deyil, poeziya və dram əsərləri oxumağı sevir, məktəb kitabxanasından kitablar götürüb oxuyur. Televizora baxmağa həvəsi olmasa da, ailə haqqında müzakirələr olan verilişləri izləyir. Sevincin bir bacısı bir qardaşı var, bacısının oxumağa həvəsi yoxdur, qardaşı oxumağa çox həvəslidir və bu il universitetə daxil olmağı qarşısına məqsəd qoyub. Əkin sahələri yoxdur və beş nəfərlik ailənin yalnız bir yerdən gəliri var, atasının su idarəsindən aldığı maaşdır.


Sevinc balacalıqdan aktrisa olmaq istəyir. Orta məktəbə də elə hazırda yaşadıqları kənddə gedib və məktəbi yaxşı qiymətlərlə bitirib. Arzuladığı sahə üzrə təhsil almaq istəsə də valideynləri razı olmayıblar və onların təkidi ilə sənədlərini II qrupa təqdim etməli olub. Özü dediyi kimi “həvəssiz olduğuma görə universitetin də fərqi yox idi”. Universitetlə bağlı uğursuzluğundan sonra həyata bir az küskün olsa da, ümidini itirmir. Bu il yenə də universitetə daxil olmağa cəhd edəcək. Buna nail olmasa kompüter kurslarını bitirdiyi üçün məktəbdə işləməyi ümid edir: “Ən azından əlimdə dövlət işi olsun. Məktəb mühitini çox sevirəm, özümü burada rahat hiss edirəm, ona görə də məktəbdə işləmək istəyirəm, heç nə qismət olmasa da bu iş istərdim olsun. Amma yenə də özümü incəsənətdə sınayacam.” Yaşadığı çətin həyata baxmayaraq Sevinc üçün maaşın fərqi yoxdur, əsas odur ki, sevdiyi işdə işləsin.


Sevinc gələcəyi ilə bağlı çox pozitiv fikirdədir: “Ümidimi kəsmirəm, düşünürəm ki, hər şey yaxşı olacaq, hər şeyin yaxşı olması üçün düzgün qərarlar vermək lazımdır. İstəyirəm ki, övladlarım çox savadlı olsunlar və onlara istədikləri təhsili vermək arzusundayam.” İlk növbədə karyera, bir-iki ildən sonra isə ailə qurmağı düşünür. Ailə qurduqdan sonra harda yaşayacaqlarının və həyat yoldaşının maddi gəlirinin onun üçün əhəmiyyəti yoxdur: “Yetər ki, ruhuma yaxın bir insan olsun və dəli kimi sevim”,  deyir. Bir də səbrsizliklə Ağdamın alınmasını gözləyir...

By Zhala Najafova
jalezh@gmail.com